כל הנוסחאות של הקורס, לפי הסדר שבו הן נלמדות. ליד כל נושא יש קישור לשיעור שמסביר אותו. כדי להדפיס, לחצו על כפתור ה־PDF בראש העמוד.
info המוסכמות שלנו
יחידות SI בכל חישוב: מטר, שנייה, קילוגרם, ניוטון, פסקל. g = 10 m/s 2 g = 10\ \text{m/s}^2 g = 10 m/s 2 ו־P a t m ≈ 10 5 Pa P_{atm} \approx 10^5\ \text{Pa} P a t m ≈ 1 0 5 Pa , אלא אם השאלה אומרת אחרת. בכל לחץ כותבים אם הוא מוחלט או מנומטרי.
משתנים ויחידות
סמל גודל יחידה m m m מסה kg W W W משקל N V V V נפח m³ ρ \rho ρ צפיפות kg/m³ γ \gamma γ משקל סגולי N/m³ S G SG S G משקל סגולי יחסי ללא יחידות P P P לחץ Pa = N/m² h , z h,\ z h , z עומק, גובה m A , D , d A,\ D,\ d A , D , d שטח, קוטר, קוטר מוט m², m Q Q Q ספיקה m³/s v v v מהירות m/s μ \mu μ צמיגות דינמית Pa·s ν \nu ν צמיגות קינמטית m²/s R e Re R e מספר ריינולדס ללא יחידות f , k f,\ k f , k מקדם חיכוך אורכי, מקדם הפסד מקומי ללא יחידות y l , y k y_l,\ y_k y l , y k הפסד עומד אורכי, מקומי m H p , H m H_p,\ H_m H p , H m עומד משאבה, עומד מנוע m N N N הספק W η \eta η נצילות ללא יחידות S S S מהלך הבוכנה m F b F_b F b כוח ציפה N
תכונות של נוזלים
לשיעור: תכונות של נוזלים
ρ = m V W = m g γ = W V = ρ g S G = ρ ρ w a t e r ν = μ ρ \rho = \frac{m}{V} \qquad W = m g \qquad \gamma = \frac{W}{V} = \rho g \qquad SG = \frac{\rho}{\rho_{water}} \qquad \nu = \frac{\mu}{\rho} ρ = V m W = m g γ = V W = ρ g S G = ρ w a t er ρ ν = ρ μ
מים: ρ = 1000 kg/m 3 \rho = 1000\ \text{kg/m}^3 ρ = 1000 kg/m 3 , γ = 10 4 N/m 3 \gamma = 10^4\ \text{N/m}^3 γ = 1 0 4 N/m 3 .
לחץ
לשיעור: לחץ: מוחלט ומנומטרי
P = F A P a b s = P g a u g e + P a t m h = P γ P = \frac{F}{A} \qquad P_{abs} = P_{gauge} + P_{atm} \qquad h = \frac{P}{\gamma} P = A F P ab s = P g a ug e + P a t m h = γ P
1 bar = 10 5 Pa 1\ \text{bar} = 10^5\ \text{Pa} 1 bar = 1 0 5 Pa , 1 kPa = 10 3 Pa 1\ \text{kPa} = 10^3\ \text{Pa} 1 kPa = 1 0 3 Pa , 1 MPa = 10 6 Pa 1\ \text{MPa} = 10^6\ \text{Pa} 1 MPa = 1 0 6 Pa , 1 atm = 101,325 Pa ≈ 10 5 Pa 1\ \text{atm} = 101{,}325\ \text{Pa} \approx 10^5\ \text{Pa} 1 atm = 101 , 325 Pa ≈ 1 0 5 Pa .
לחצים במיכל
לשיעור: לחצים במיכל
P = γ h P b o t t o m = P t o p + γ Δ h P = \gamma h \qquad P_{bottom} = P_{top} + \gamma \, \Delta h P = γ h P b o tt o m = P t o p + γ Δ h
יורדים בנוזל: מוסיפים γ Δ h \gamma \Delta h γ Δ h . עולים: מחסירים. מפלס פתוח לאוויר: P g a u g e = 0 P_{gauge} = 0 P g a ug e = 0 . בכמה שכבות, מחברים את γ i h i \gamma_i h_i γ i h i של כל שכבה.
חוק פסקל ובוכנה
לשיעור: חוק פסקל והמכבש ההידראולי
A = π D 2 4 F = P A F 1 A 1 = F 2 A 2 A 1 S 1 = A 2 S 2 A = \frac{\pi D^2}{4} \qquad F = P A \qquad \frac{F_1}{A_1} = \frac{F_2}{A_2} \qquad A_1 S_1 = A_2 S_2 A = 4 π D 2 F = P A A 1 F 1 = A 2 F 2 A 1 S 1 = A 2 S 2
כוחות על דפנות
לשיעור: כוחות לחץ על דפנות
F = γ h c A F = \gamma \, h_c \, A F = γ h c A
דופן אנכית בגובה h h h וברוחב b b b , מיכל פתוח: F = γ h 2 b 2 F = \dfrac{\gamma h^2 b}{2} F = 2 γ h 2 b , פועל בגובה h 3 \dfrac{h}{3} 3 h מהקרקעית. באופן כללי, הכוח שווה לשטח דיאגרמת הלחצים כפול הרוחב, ופועל דרך מרכז הכובד שלה.
כוח ציפה
לשיעור: חוק ארכימדס וכוח ציפה
F b = γ l i q u i d V s u b m e r g e d Σ F y = 0 V s u b m e r g e d V b o d y = ρ b o d y ρ l i q u i d F_b = \gamma_{liquid} \, V_{submerged} \qquad \Sigma F_y = 0 \qquad \frac{V_{submerged}}{V_{body}} = \frac{\rho_{body}}{\rho_{liquid}} F b = γ l i q u i d V s u bm er g e d Σ F y = 0 V b o d y V s u bm er g e d = ρ l i q u i d ρ b o d y
ספיקה ורציפות
לשיעור: ספיקה ומשוואת הרציפות
Q = V t = A v A 1 v 1 = A 2 v 2 Σ Q i n = Σ Q o u t Q = \frac{V}{t} = A v \qquad A_1 v_1 = A_2 v_2 \qquad \Sigma Q_{in} = \Sigma Q_{out} Q = t V = A v A 1 v 1 = A 2 v 2 Σ Q in = Σ Q o u t
המרות ל־m³/s: מ־L/s לחלק ב־1,000, מ־L/min לחלק ב־60,000, מ־m³/h לחלק ב־3,600, מ־m³/min לחלק ב־60.
ברנולי
לשיעור: משוואת ברנולי
H = z + P γ + v 2 2 g H = z + \frac{P}{\gamma} + \frac{v^2}{2g} H = z + γ P + 2 g v 2
z 1 + P 1 γ + v 1 2 2 g = z 2 + P 2 γ + v 2 2 2 g z_1 + \frac{P_1}{\gamma} + \frac{v_1^2}{2g} = z_2 + \frac{P_2}{\gamma} + \frac{v_2^2}{2g} z 1 + γ P 1 + 2 g v 1 2 = z 2 + γ P 2 + 2 g v 2 2
יציאה ממאגר גדול ופתוח (טוריצ׳לי): v = 2 g h v = \sqrt{2 g h} v = 2 g h .
ונטורי ופיטו
לשיעור: ונטורי וצינור פיטו
P 1 − P 2 = ρ 2 ( v 2 2 − v 1 2 ) v = 2 ( P t − P s ) ρ P_1 - P_2 = \frac{\rho}{2}\left(v_2^2 - v_1^2\right) \qquad v = \sqrt{\frac{2\,(P_t - P_s)}{\rho}} P 1 − P 2 = 2 ρ ( v 2 2 − v 1 2 ) v = ρ 2 ( P t − P s )
ריינולדס
לשיעור: צמיגות ומספר ריינולדס
R e = v D ν = ρ v D μ Re = \frac{v D}{\nu} = \frac{\rho v D}{\mu} R e = ν v D = μ ρ v D
R e < 2000 Re < 2000 R e < 2000 : למינרית. 2000 2000 2000 עד 4000 4000 4000 : אזור מעבר. R e > 4000 Re > 4000 R e > 4000 : טורבולנטית.
הפסדי עומד
לשיעור: הפסדי עומד
y l = f L D v 2 2 g y k = k v 2 2 g Σ y = Σ y l + Σ y k y_l = f \, \frac{L}{D} \, \frac{v^2}{2g} \qquad y_k = k \, \frac{v^2}{2g} \qquad \Sigma y = \Sigma y_l + \Sigma y_k y l = f D L 2 g v 2 y k = k 2 g v 2 Σ y = Σ y l + Σ y k
זרימה למינרית: f = 64 R e f = \dfrac{64}{Re} f = R e 64 . זרימה טורבולנטית: f f f מדיאגרמת מודי, לפי R e Re R e והחספוס היחסי e D \dfrac{e}{D} D e .
ברנולי המלאה, משאבה והספק
לשיעור: משאבות, הספק וקוויטציה
z 1 + P 1 γ + v 1 2 2 g + H p − H m − Σ y = z 2 + P 2 γ + v 2 2 2 g z_1 + \frac{P_1}{\gamma} + \frac{v_1^2}{2g} + H_p - H_m - \Sigma y = z_2 + \frac{P_2}{\gamma} + \frac{v_2^2}{2g} z 1 + γ P 1 + 2 g v 1 2 + H p − H m − Σ y = z 2 + γ P 2 + 2 g v 2 2
N = γ Q H p = Δ P ⋅ Q N i n = N η N = \gamma \, Q \, H_p = \Delta P \cdot Q \qquad N_{in} = \frac{N}{\eta} N = γ Q H p = Δ P ⋅ Q N in = η N
בוכנה הידראולית
לשיעורים: כוחות על בוכנה , מהירות וזמן מחזור
A 1 = π D 2 4 A 2 = π ( D 2 − d 2 ) 4 A_1 = \frac{\pi D^2}{4} \qquad A_2 = \frac{\pi \left(D^2 - d^2\right)}{4} A 1 = 4 π D 2 A 2 = 4 π ( D 2 − d 2 )
כוח מהירות זמן יציאה (הלוך) F = P A 1 F = P A_1 F = P A 1 v f = Q A 1 v_f = \dfrac{Q}{A_1} v f = A 1 Q t = A 1 S Q t = \dfrac{A_1 S}{Q} t = Q A 1 S חזרה F = P A 2 F = P A_2 F = P A 2 v b = Q A 2 v_b = \dfrac{Q}{A_2} v b = A 2 Q t = A 2 S Q t = \dfrac{A_2 S}{Q} t = Q A 2 S
במהירות קבועה סכום הכוחות אפס, והחיכוך תמיד נגד כיוון התנועה:
P 1 A 1 − P 2 A 2 − f − F = 0 S = v t Q o u t = v A o u t P_1 A_1 - P_2 A_2 - f - F = 0 \qquad S = v\, t \qquad Q_{out} = v \, A_{out} P 1 A 1 − P 2 A 2 − f − F = 0 S = v t Q o u t = v A o u t
באותה ספיקה ובאותו לחץ, החזרה מהירה יותר אבל חלשה יותר.
הספק במערכת
לשיעור: הספק ומפל לחצים
N = P ⋅ Q = F ⋅ v N m o t o r = N h y d r a u l i c η N l o s t = Δ P ⋅ Q N = P \cdot Q = F \cdot v \qquad N_{motor} = \frac{N_{hydraulic}}{\eta} \qquad N_{lost} = \Delta P \cdot Q N = P ⋅ Q = F ⋅ v N m o t or = η N h y d r a u l i c N l os t = Δ P ⋅ Q
מעגל רגנרטיבי: v = Q π d 2 / 4 v = \dfrac{Q}{\pi d^2 / 4} v = π d 2 /4 Q , F = P π d 2 4 F = P\,\dfrac{\pi d^2}{4} F = P 4 π d 2 (שטח המוט בלבד).
לטבלאות המרה ולתכונות של נוזלים: יחידות ומילון מונחים .